Het laatste aandachtspunt in mijn vorige blog, over de weg die drie refo-sterren aan de CGK wijzen, luidde als volgt:
‘Voor de kerken die kritiek hebben op de groep Rijnsburg is hun visie een aansporing om het oog te houden op het geheel van de CGK en dit zoeken van het geheel niet alleen met de mond te belijden, maar ook in het beleid over allerlei zaken tot uitdrukking te brengen.’
In een reactie op deze uitspraak noemde iemand deze woorden ‘cryptisch’. Voor mij is dat een aanleiding er nu dieper op in te gaan.

Houd rekening met elkaar
Het gaat mij om de kerken die niet willen meegaan met de Rijnsburggroep en die in de diversiteit van opvatting en beleid aangaande vrouwen in een ambt geen aanleiding zien het kerkverband te scheuren. Ik realiseer me dat dit een bont geheel is: daar zitten kerken bij die vrouwen in een ambt hebben bevestigd en kerken die moeite hebben met de vrouw in het ambt, al weegt die moeite niet zo zwaar dat ze de kerk erom willen scheuren. De teneur van mijn opmerking is: houd rekening met elkaar, zodat niet sommige kerken zich vervreemd voelen in het kerkverband en alsnog de stap maken richting de Rijnsburggroep.

Onderlinge liefde en begrip
De vraag is dan wel: hoe doe je dat, rekening houden met het grotere geheel, bij zoveel verschillende meningen en praktijken? Het is niet zo eenvoudig om dit van te voren in kaart te brengen. Het is vooral een kwestie van onderlinge liefde en begrip, goed met elkaar in gesprek blijven en niet hard van stapel lopen. Verder zijn er concrete zaken die zorgvuldig aandacht behoeven en waarin de bereidheid belangrijk is elkaar tegemoet te komen.

De revisieverzoeken behandelen
De vraag is bijvoorbeeld: mogen vrouwelijke ambtsdragers worden afgevaardigd naar meerdere vergaderingen (classis en synode)? Een antwoord hierop is pas mogelijk als eerst een andere vraag wordt beantwoord: is het geoorloofd vrouwen te verkiezen en te bevestigen in een ambt? We kunnen deze kwestie niet beschouwen als een gepasseerd station, zodra de Rijnsburggroep geen rem op de besluitvorming meer kan zetten. Het is van belang dat de eerstvolgende synode van Hoogeveen de revisieverzoeken die op de vorige synode ten onrechte zonder inhoudelijke bespreking zijn afgewezen, weer op de agenda plaatst.

De reikwijdte van synode-uitspraken
Een tweede punt is: hoeveel ruimte is er voor kerkenraden om in opvatting en beleid af te wijken van synode-uitspraken? Eigenlijk gaat ook hier een vraag aan vooraf: is het een synode geoorloofd besluiten te nemen die een deel van de kerken tot een handelwijze dwingen waar ze in geweten door bezwaard zijn? Ik refereer aan het rapport van de deputaten hermeneutiek, die uitspreken bij verschil van inzicht over vrouwelijke ambtsdragers ervan overtuigd te zijn dat beide kanten het gezag van de Schrift erkennen. Kan in zo’n geval een meerderheid een minderheid binden, ook als die minderheid met dat besluit allerlei problemen ziet opdoemen in het plaatselijke functioneren? Hierover zou veel te zeggen zijn, maar ik beperk me tot één zin uit de kerkorde.

Meer dan een vrome wens
In artikel 31 staat de zin: ‘De besluiten van de vergaderingen worden genomen na gemeenschappelijk overleg en zo mogelijk met eenparige stemmen.’ Het streven is dus de besluiten unaniem te nemen. Tegelijk is er het besef dat dit niet altijd lukt. Daarom volgt dat wat bij meerderheid van stemmen uitgesproken is, voor vast en bindend wordt gehouden. Toch is die voorafgaande zin meer dan een vrome wens.

In strijd met de geest van de kerkorde
Als het ideaal is dat besluiten unaniem genomen worden, is het daarmee in strijd dat een meerderheid besluiten neemt waarover de minderheid in haar geweten bezwaard is. Als dat laatste het geval blijkt te zijn, moet de conclusie zijn: dan kunnen wij hierover geen besluit nemen. Als dat toch gebeurt, is dat misschien niet tegen de letter van de kerkorde, maar overduidelijk wel tegen de geest ervan. Want als eenparigheid het streven is, dan is een besluit waarmee de minderheid zich niet kan verenigen daarmee in strijd.

Eerlijk gesprek
Dat vraagt binnen de nieuwe synode om een eerlijk gesprek hoe wij samen kerk willen zijn, om fouten te vermijden die tot op heden maar al te vaak gemaakt zijn. Dat neemt niet weg dat het zaak is behoedzaam met elkaar om te gaan en elkaar niet te overvragen. Daarin het goede evenwicht te vinden is een uitdaging die je alleen met de fijngevoeligheid van de Geest kunt aangaan.

Uitnodiging
Tot nu toe ging ik ervan uit dat de scheuring onafwendbaar is. Maar misschien is mijn voor de hand liggende uitleg hierboven wel zo overtuigend, dat kerken uit de Rijnsburggroep zich láten overtuigen. Door de roepende kerk van Hoogeveen worden de kerken in de volle breedte hartelijk uitgenodigd mee te werken aan de afvaardiging voor een nieuwe synode. Wie weet waartoe een en ander nog kan leiden.