De inmiddels samengeroepen CGK-synode van Hoogeveen die in september moet beginnen staat voor een grote uitdaging. De opvattingen en verwachtingen van de kerken die daar samenkomen lopen sterk uiteen. De afgesplitste groep Rijnsburg hijgt in de nek. Hoe houdt de synode de kerken die niet onvoorwaardelijk met Rijsburg meegaan allemaal bij elkaar?

Waarin ze elkaar vinden
Waar alle kerken op de synode elkaar in vinden is de ontkenning van of op zijn minst aarzeling over de legitimiteit van het handelen van de Rijnsburggroep. Over het algemeen is men het erover eens dat dit handelen niet overeenkomt met de kerkorde die die groep beweert hoog te houden. Maar daar houdt de overeenstemming onder de synodeleden wel ongeveer op.

Waarin ze van elkaar verschillen
De verschillen lopen in het oog. Er zijn kerken die vrouwen als ambtsdragers hebben verkozen en bevestigd en samenlevende homo’s aan het avondmaal toelaten. Maar er zijn ook kerken die op deze punten de synodebesluiten willen volgen, dat wil zeggen: geen vrouwelijke ambtsdragers en geen samenlevende homo’s aan het avondmaal. Zij vinden alleen dat de aanleiding voor de scheuring, namelijk vrouwen toegelaten in de ambten, voorbarig is. Eerst zouden de revisieverzoeken tegen dit besluit grondiger moeten worden beoordeeld. Zo sprak voormalig synodevoorzitter ds. Han Schenau als zijn opvatting uit dat het thema nog niet grondig genoeg Bijbels was doordacht. Er zijn ook kerken die zelf geen vrouwen in de ambten willen aanvaarden en geen samenlevende homo’s aan het avondmaal willen toelaten, maar die het verschil van inzicht binnen de kerken willen dragen en daarin geen reden voor een kerkscheuring zien.

Wat van de synode mag worden verwacht
Van de synode mag worden verwacht dat die een aantal duidelijke lijnen gaat trekken. In welke richting gaan die zich bewegen? Gaat de synode de eerdere synodebesluiten herzien, bijvoorbeeld door de revisieverzoeken opnieuw, maar nu grondig te behandelen en in te willigen? Of gaat zij die synodebesluiten bevestigen en van de kerken verlangen dat die zich daar alle aan gaan houden? Met de kerkrechtelijke gevolgen van excommunicatie wanneer zij dat niet doen?

Wat de mogelijke gevolgen zijn
Welke gevolgen gaat de gekozen richting hebben voor het kerkverband? Het is niet uitgesloten dat bij een herziening van de gewraakte synodebesluiten een aantal behoudende kerken zich alsnog aansluit bij de Rijnsburggroep, niet omdat ze de handelwijze van die groep kerkrechtelijk elegant vinden, maar omdat ze zich in hun geweten bezwaard voelen tegen de verruiming die binnen de CGK in dat geval wordt doorgevoerd. Omgekeerd, als de synode de eerder genomen besluiten gaat bevestigen en trouw daaraan gaat eisen, staan ineens of op den duur de kerken met vrouwelijke ambtsdragers buiten spel.

Wat op de achtergrond meespeelt
Op de achtergrond speelt mee in hoeverre de kerken verantwoordelijk zijn voor de financiële verplichtingen die de kerken in het verleden, vóór de scheuring, zijn aangegaan, denk aan zending, Theologische Universiteit, en de emeritikas (pensioenvoorziening). Kerken die om hun handelwijze inzake de genoemde thema’s tegen hun wil in de ban worden gedaan, kun je niet houden aan die verplichting. Toch mogen zending en universiteit geen schade ondervinden, en blijven de predikanten uit hun kring recht houden op een emeritaatsuitkering.

Welke lijn is het meest principieel?
Ook al kunnen praktische consequenties groot zijn, die kunnen niet het uitgangspunt vormen voor de te volgen gedragslijn. We zullen principieel moeten insteken en proberen in een geestelijke ontmoeting elkaar te overtuigen. Op die weg mogen we vertrouwen dat de Heer van de kerk ons leidt. Daarover meer in de volgende bijdrage.